Muayene mühendisi raporu teslim edip kabine kırmızı etiketi yapıştırdığında çoğu yönetici aynı soruyla kalır: Bundan sonra ne yapacağız? Sakinlerin telefonları başlar, üst katlarda oturan yaşlılar merdivenle inip çıkmak zorunda kalır, yönetim kurulunun hızlı karar alması gerekir.
Bu rehberi, Adana'da kırmızı etiket almış apartman ve sitelerde sahada çalışan bir ekip olarak hazırladık. Asansör kırmızı etiket aldığında atılacak adımları sırasıyla anlatıyor, hangi işin kime düştüğünü netleştiriyoruz.
Kırmızı etiket ne anlama gelir
Yıllık periyodik kontrolde verilen dört etiketten en ağırı kırmızıdır. Kırmızı etiket, asansörün güvensiz bulunduğunu ve kullanılmasının can güvenliği açısından risk taşıdığını gösterir. Asansör kullanıma kapatılır, gerekli görülürse mühürlenir ve takip kontrolü yapılana kadar çalıştırılamaz.
Diğer etiketlerle farkını kısaca hatırlatalım. Yeşil uygun, mavi hafif kusurlu, sarı kusurlu anlamına gelir. Mavi ve sarıda asansör kullanılmaya devam ederken eksikler giderilir. Kırmızıda ise önce eksikler giderilir, asansör ancak takip kontrolünde uygun bulunduktan sonra yeniden hizmete girer. Etiketlerin tamamını periyodik kontrol etiketleri rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.
Kırmızı etikete yol açan tipik durumlar
Her bina farklıdır, ancak sahada kırmızı etiketle sonuçlanan bazı durumlar sık tekrarlanır. Aşağıdaki tablo bu başlıkları ve genellikle gereken müdahale türünü özetler.
| Tespit | Neden risklidir | Genel çözüm |
|---|---|---|
| Kat kapısı kilitlerinin arızalı olması | Kabin katta yokken kapı açılabilir | Kilit ve kontak değişimi, ayar |
| Fren veya paraşüt fren sisteminin yetersizliği | Kabin kontrolsüz hareket edebilir | Fren onarımı ya da değişimi, test |
| Aşınmış veya kopmuş halat telleri | Taşıma kapasitesi düşer | Halat değişimi |
| Kabin kapısının olmaması veya çalışmaması | Yolcu kuyu duvarına temas edebilir | Kabin kapısı montajı |
| Elektrik tesisatında topraklama eksikliği | Elektrik çarpması riski | Tesisat ve topraklama yenilemesi |
| Kuyu veya ray bağlantılarında hasar | Kabin yolunda sapma olabilir | Yapısal onarım, ray ayarı |
Eski binalarda bu eksiklerin büyük kısmı, mevcut asansörlerin güvenliğinin iyileştirilmesini düzenleyen TS EN 81-80 standardının kapsamına girer. 2023 Şubat depremlerinden sonra Adana'daki bazı binalarda kuyu ve ray bağlantılarında gözle görülmeyen hasarların muayenede ortaya çıktığını da gözlemledik.
İlk gün atılması gereken adımlar
Kırmızı etiketin verildiği gün, sürecin geri kalanını belirler. Telaşla yanlış adım atmamak için şu sırayı izleyin.
- Asansörü kullanıma kapalı tutun. Mühür takıldıysa kesinlikle kırmayın ve kimsenin kırmasına izin vermeyin.
- Kat girişlerine ve kabin önüne asansörün kapalı olduğunu belirten açık bir duyuru asın.
- Sakinlere yazılı bilgi verin, yaşlı, engelli ve hasta sakinlerin ihtiyaçlarını tek tek öğrenin.
- Muayene raporunu eksiksiz teslim alın ve bir kopyasını bakım firmanıza iletin.
- Bakım firmasından en kısa sürede yerinde keşif randevusu alın.
Mühürlü bir asansörü çalıştırmak, sadece kuralları çiğnemek anlamına gelmez. Raporda tespit edilmiş bir güvenlik açığı varken asansörü kullanmak, olası bir kazada yöneticiyi ağır bir sorumlulukla karşı karşıya bırakır. Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği, güvenli işletmenin sorumluluğunu bina sorumlusuna yükler.
Sakinlerle iletişim
Kapalı kalan bir asansör en çok üst katlarda oturan ve hareket kısıtlılığı olan sakinleri etkiler. Bu kişilerin günlük ihtiyaçları için komşu dayanışmasını organize etmek, yönetimin işini kolaylaştırır. Sürecin hangi aşamada olduğunu düzenli aralıklarla duyurmak da şikâyetleri azaltır.
Eksiklerin giderilmesi için iş planı
Muayene raporu, kırmızı etikete yol açan maddeleri ve diğer eksikleri listeler. Bakım firmanızın bu listeyi madde madde inceleyip bir iş planı çıkarması gerekir.
Keşif ve maddelerin sınıflandırılması
Teknik ekip keşif sırasında raporun her maddesini yerinde doğrular. Bazı maddeler basit ayar ve küçük parça değişimiyle çözülürken bazıları kapsamlı bir revizyon gerektirir. Maddelerin bu şekilde ayrılması, hem süreyi hem de bütçeyi netleştirir.
İyi bir iş planında her madde için şu bilgiler yer alır:
- Rapordaki madde numarası ve tespitin açıklaması.
- Yapılacak işin tanımı ve kullanılacak parçalar.
- Parça tedarik durumu ve tahmini iş süresi.
- Maddenin hangi standarda ya da yönetmelik gereğine dayandığı.
Revizyon mu modernizasyon mu
Eksiklerin sayısı fazlaysa ve asansör yaşlıysa, maddeleri tek tek gidermek yerine kapsamlı bir yenilemeyi düşünmek gerekir. Kumanda panosu, motor ve kapı sistemleri birlikte eskimişse parça parça onarım, kısa süre sonra yeni eksiklerin çıkmasına yol açabilir. Bu durumda asansör modernizasyonu uzun vadede daha ekonomik bir çözüm sunabilir.
Kararı verirken asansörün yaşını, parça bulunabilirliğini ve binanın gelecek planlarını birlikte değerlendirin. Kentsel dönüşüm kapsamına girmesi yakın olan bir binada kapsamlı modernizasyon yerine güvenliği sağlayan zorunlu onarımlar tercih edilebilir.
Yönetim ve kat malikleri kararı
Kat mülkiyetinde asansör giderleri ortak gider sayılır. Onarım ya da modernizasyon bedelinin nasıl karşılanacağı, yönetim planınıza göre yönetim kurulu veya kat malikleri kurulu kararıyla belirlenir. Kararı, teklifi ve muayene raporunu birlikte karar defterine işlemek, ileride çıkabilecek itirazlarda yönetimi korur.
Toplantıda sakinlere rapordaki maddeleri ve kırmızı etiketin neden verildiğini açık bir dille anlatın. Teknik konuları anlaşılır kılmak, kararın hızlı alınmasını sağlar.
Takip kontrolü ve asansörün yeniden açılması
Onarımlar tamamlandığında bakım firması işlerin raporlandığı bir belge hazırlar. Bina sorumlusu bu aşamada muayene kuruluşundan takip kontrolü talep eder. Takip kontrolüne ilişkin süreler yönetmelikte ve muayene raporunda belirtilir.
Takip kontrolünde muayene mühendisi kırmızı etikete yol açan maddelere ve diğer eksiklere tekrar bakar. Eksikler giderilmişse asansöre yeni etiket verilir ve kullanıma açılır. Giderilmemiş madde kalırsa asansör kapalı kalmaya devam eder.
Takip kontrolüne hazırlanırken şunları kontrol edin:
- Onarım raporunun rapordaki madde numaralarıyla eşleşmesi.
- Değiştirilen parçaların belgelerinin dosyada bulunması.
- Bakım firmasının teknisyeninin kontrol gününde binada olması.
- Makine dairesi ve kuyu anahtarlarının hazır tutulması.
Kırmızı etiketin tekrar etmemesi için
Asansör yeniden hizmete girdikten sonra asıl iş, aynı tabloyla bir daha karşılaşmamaktır. Asansör kırmızı etiket riskini azaltmanın en etkili yolu, ayda en az bir kez yapılan bakımın kapsamlı ve kayıtlı olmasıdır. Mavi ve sarı etiketteki eksikleri zamanında gidermek, sorunların kırmızıya dönüşmesini engeller.
Adana'nın yaz aylarında makine dairesi havalandırmasını kontrol ettirmek, kuyu dibinde nem ve su birikmesini önlemek de uzun vadede büyük arızaların önüne geçer.
Kırmızı etiket süreci, mevcut bakım sözleşmesini gözden geçirmek için de iyi bir fırsattır. Aylık bakımda hangi noktaların kontrol edildiğini, bakım föylerinin düzenli tutulup tutulmadığını ve önceki yıllarda yazılan eksiklerin neden giderilmediğini sorgulayın. Bu soruların cevabı, sorunun kaynağının asansörün yaşı mı yoksa bakımın yetersizliği mi olduğunu gösterir. Yönetim kurulu bu değerlendirmeyi yazılı hale getirirse bir sonraki yönetime de sağlıklı bir dosya devredilmiş olur.
Sık sorulan sorular
Kırmızı etiketli asansörü acil durumda kullanabilir miyiz?
Hayır. Kırmızı etiket alan asansör, takip kontrolünde uygun bulunana kadar kullanılamaz. Acil sağlık durumlarında ambulans ekipleriyle iş birliği yapın ve asansörü çalıştırmaya çalışmayın.
Mührü kim söker?
Mührün sökülmesi ve asansörün yeniden kullanıma açılması, takip kontrolünün olumlu sonuçlanmasına bağlıdır. Bu işlemi bina sorumlusu ya da bakım firması kendi başına yapamaz. Süreç muayene kuruluşu ve ilgili belediye üzerinden yürür.
Onarım ne kadar sürer?
Süre, raporda yer alan maddelerin sayısına ve parça tedarikine bağlıdır. Basit ayar ve küçük parça değişimleri kısa sürede tamamlanabilirken kabin kapısı montajı veya kumanda panosu değişimi daha uzun sürer. Bakım firmanızdan madde bazında bir süre planı isteyin.
Kırmızı etiketten sonra bakım firmasını değiştirebilir miyiz?
Değiştirebilirsiniz, ancak geçişi sözleşmenizin fesih şartlarına uygun yapmanız gerekir. Yeni firmaya muayene raporunu, bakım föylerini ve önceki onarım kayıtlarını eksiksiz teslim edin. Geçiş sırasında iş planının aksamaması için iki firma arasındaki devir tarihini net belirleyin.
Sonuç
Asansör kırmızı etiket aldığında ilk iş asansörü kapalı tutmak ve sakinleri bilgilendirmektir. Ardından raporun yerinde incelenmesi, net bir iş planı, yönetim kararı ve takip kontrolü gelir. Bu sırayı izleyen bir yönetici, süreci hem güvenli hem de hızlı şekilde tamamlar.
Sonhas Asansör olarak Adana genelinde kırmızı ve sarı etiketli asansörlerin revizyon ve etiket eksikliklerini gideriyor, takip kontrolüne kadar süreci yöneticilerle birlikte yürütüyoruz. Muayene raporunuzu birlikte inceleyelim, ücretsiz keşif için iletişim sayfamızdan bize ulaşın.